ยินดีต้อนรับสำหรับผู้ที่หลง(?)มาใช้ Gentoo. ไม่ว่าจะเป็นเพราะคุณชอบลอง, ลงตามเพื่อน, เห็นว่ากำลังฮิต อะไรก็แล้วแต่. ตรงนี้จะแนะนำโปรแกรมที่คุณน่าจะติดตั้งหลังจากที่ติดตั้ง Gentoo เรียบร้อยแล้ว. สิ่งที่จำเป็นมากที่สุดคือเน็ตเวิร์กความเร็วสูงและเวลาเพราะสิ่งที่จะแนะนำต่อไปนี้ต้องติดตั้งจาก โดยดาว์นโหลดและคอมไพล์.

รายการ

• ภาษาญี่ปุ่น
• แก้ไฟล์ /etc/rc.conf
• ลง mplayer
• ฟังเพลง
• ติดตั้งฟอนต์สวยจาก Microsoft
• ติดตั้ง emacs
• ติดตั้ง acroread
• ติดตั้ง OpenOffice แบบไบนารี
• ติดตั้ง cvs ก่อน (19 พ.ค. 2547)
• ฟอนต์บิตแมปภาษาไทย
• ภาษาไทยกับ emacs
• Flash บนบราว์เซอร์ (20 พ.ค. 2547)
• ฟอนต์ภาษาญี่ปุ่นบน Mozilla
• ติดตั้ง Gnome 2.6 (21 พ.ค. 2547)
• ฟอนต์ TrueType ภาษาไทย
• แป้นพิมพ์ภาษาไทยใน Gnome 2.6
• แสดงสถานะแป้นพิมพ์ที่ทาส์กบาร์
• สร้าง locale th_TH.UTF-8 (2 มิ.ย. 2547)

ภาษาญี่ปุ่น

ใน /etc/make.conf เพิ่มตรง USE ให้มันใช้ cjk กับ nls ด้วย.

USE=cjk nls doc tiff dvd

เสร็จแล้วลง kinput2 แล้วให้มันหา dependency ให้.

# USE="canna freewnn" emerge kinput2

แล้วระบบจะลง freewnn, ptext, canna, kinput2, kochi-substitute และ xdvik ให้. เสร็จแล้วก็ระบบสตาร์ท canna กับ freewnn ตอนบูต.

# rc-update add freewnn defualt
# rc-update add canna default

แก้ไฟล์ /etc/rc.conf

ตรงคีย์บอร์ดถ้าจะเปลี่ยนคีย์ Ctrl กับ Cap ก็ทำเป็น

KEYMAP="us ctrl"

ลง mplayer

ลง mplayer เพื่อใช้ดู video หรือฟังเพลง.

# emerge mplayer

ปรกติผมจะใช้ mplayer ไม่ใช้ gmplayer เพราะรู้สึกว่าใช้คีย์บอร์ดควบคุมจะเร็วกว่ากด mouse. คีย์ไบดิงที่สำคัญก็มีไม่มากเช่น

• space หยุด
• left arrow ย้อนกลับ
• right arrow ไปข้างหน้า
• down arrow ไปข้างหน้าแบบกระโดดหน่อย
• up arrow ย้อนกลับแบบกระโดดหน่อย
• 9 ปรับเสียงดัง
• 0 ลดเสียง
• o แสดงสถานะ
• q จบ
• f เต็มหน้าจอ

แค่นี้ก็พอแล้ว. สะดวกกว่าจิ้มเมาส์ด้วย.

ฟังเพลง

เวลาฟังเพลงผมก็ใช้ CLI ใช้คำสั่ง mpg321 ก็เพียงพอกับความต้องการแล้ว.

# emerge mpg321

เวลาต้องการฟังเพลงต่อเนื่องแบบ randome ก็สั่ง

$ mpg321 -z *

ติดตั้งฟอนต์สวยจาก Microsoft

ถ้าลงแพกเกจ corefonts ก็จะได้ฟอนต์แบบ TrueType พวก Times, arial ของไมโครซอฟต์ด้วย. ถ้ามีหนังสืออนุญาติการใช้ Windows ด้วยก็จะลง Tahoma ซึ่งมีภาษาไทยอยู่ด้วยได้.

# emerge /usr/portage/media-fonts/corefonts/corefonts-1-r1.ebuild

ตรงนี้ต้องระบุ ebuild ไฟล์ไปเลยเพราะมันจะถูก mask ไว้.

ติดตั้ง emacs

ผมชอบใช้ emacs เป็นบรรณาธิกรณ์และ emacs ก็สามารถพิมพ์ภาษาไทยได้อย่างดีอีกด้วย. การติดตั้ง emacs จะต้องใช้ USE=leim เพื่อให้ติดตั้งคีย์บอร์ดภาษาอื่นๆที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษด้วย.

# USE=leim emerge emacs

เสร็จแล้วยังไม่สามารถใช้ภาษาไทยได้ทันทีเพราะไม่มีฟอนต์ที่ใช้ได้. เรื่องที่เกี่ยวกับภาษาไทยเอาไว้ก่อนแล้วกัน.

ติดตั้ง acroread

ติดตั้ง acroread ด้วยจะได้อ่าน PDF ได้สะดวก. หรือใช้แสดงผลงานเพราะทำ full screen ได้ดี.

# emerge acroread

เพราะว่าเราตั้ง USE=cjk ไว้แล้ว, emerge จะติดตั้งฟอนต์ภาษาไทยญี่ปุ่นจีนเกาหลีที่ใช้กับ acroread ให้ด้วย.

ติดตั้ง Open Office

โปรแกรมที่น่าลงอีกอย่างคือ Open Office. USE ที่ใช้อยู่ตอนนี้มี doc อยู่ด้วย. ถ้าสั่ง emerge เฉยๆระบบจะไม่ติดตั้งให้เพราะต้องไปดาว์นโหลดเอกสารจาก Sun เอง. ตรงนี้ไม่เอาเอกสารก็ได้.

# USE=-doc emerge openoffice-bin

อีกอย่างคือเอา OO แบบไบนารีมาจะเร็วกว่า. ขี้เกียจคอมไพล์.

ติดตั้ง cvs

อันนี้ลง cvs เพราะต่อจากนี้ไปจะเอาโปรแกรมภาษาไทยต่างๆจาก CVS ของ TLWG มาใช้. Gentoo ก็อย่างนี้แหละลำบากหน่อย. จะทำอะไรทีโปรแกรมที่ต้องการใช้ไม่มี. ตกลงดีหรือไม่ดีกันแน่.

# emerge cvs

ฟอนต์ภาษาไทย (corefonts)

corefonts? ใช่ครับฟอนต์ที่จะลงต่อไปนี้เป็นฟอนต์แบบบิตแมปภาษาไทยที่อยู่ใน CVS ของ TLWG. คุณจะลงเป็นแบบแพกเกจที่คุณพัฒทนนท์เตรียมไว้ให้แล้วก็ได้. ผมสรุปไว้ที่ TE (หาที่ที่คุณพัฒทนนท์เขียนไม่เจอ). แต่ที่นี่จะเอามาจาก CVS ของ TLWG โดยตรง.

$ cd
$ mkdir CVS
$ cd CVS
$ cvs -d :pserver:anonymous@linux.thai.net:/home/cvs \
co software/thaixfonts
$ cd software/thaixfonts
$ ./autogen.sh
$ ./configure
$ make
$ su -
# cd ไดเรกทอรีเมื่อกี้
# make install

เสร็จแล้วฟอนต์บิตแมปภาษาไทยจะไปอยู่ที่ /usr/X11R6/lib/X11/fonts/misc. ก่อนที่จะใช้ฟอนต์นี้ได้ต้องแน่ใจว่ามีบรรทัดนี้อยู่ใน /etc/X11/XF86Config. ถ้าคุณไม่ได้ใช้ xfs (X font server) เหมือนผมตอนนี้ก็ต้อง restart X ใหม่. คือล็อกเอาท์ออกจาก X Window แล้วกลับเข้ามาใหม่. เสร็จแล้วลอง

$ xlsfonts | grep tis

ดูก็จะเห็นฟอนต์ภาษาไทย. อันนี้เป็นฟอนต์แบบบิตแมป (corefonts) ครับ.

themacs18

เมื่อราวปี 2002 มั้ง. เริ่มเขียนหนังสือด้วย emacs แล้วไม่ชอบฟอนต์ที่ใช้อาจารย์มานพทำให้ etl (คุณ Handa ที่ทำ mule อยู่ที่นั่น) ใช้กับ emacs นานาชาติเมื่อปี 199x (ไม่รู้ปีแน่ชัดคงในราว 1993-4) เลยเอาฟอนต์แห่งชาติแบบบิตแมปมาแปลงด้วย bdfedit. น่าทึ่งเหมือนกันว่าโปรแกรมนี้เขียนด้วย Tcl/Tk.

เวลาจะใช้ emacs กับภาษาไทยให้ใช้ LANG=th_TH.TIS-620 จะสะดวกที่สุด.

$ LANG=th_TH.TIS-620 emacs -fn themacs18 &

เวลาจะเปลี่ยนภาษาไทยก็ใช้ C-\.

Flash player

อ่านหนังสือพิมพ์ผู้จัดการเกี่ยวกับเรื่อง Car navigator แล้วประทับใจครับ. ดูต่อไปที่ลิงค์แล้วมันต้องการ flash player ก็ใช้ emerge เช่นเคย. ถ้าไม่รู้ว่าชื่อแพกเกจคืออะไรให้หาด้วย emerge -s flash ก่อนแล้วค่อยตามด้วยชื่อจริง.

ใน Gentoo มีสองแพกเกจคือ netscape-flash กับ gplflash ขอเอาเป็น netscape-flash ซึ่งมาจาก Macromedia แล้วกัน.

# emerge netscape-flash

ฟอนต์ภาษาญี่ปุ่นบนบราว์เซอร์

ถ้าดูในไดเรกทอรี /usr/portage/media-fonts จะเห็นว่ามีฟอนต์ภาษาญี่ปุ่นเช่น Mika-chan font, aquafont, kochi-substitute ฯลฯ. ฟอนต์ Mika-chan กับ aqua เป็นฟอนต์ลายมือ. ถ้าจะให้จริงจังหน่อยก็ใช้ kochi-substitute.

# emerge kochi-substitute

เนื่องจากฟอนต์นี้ไปอยู่ที่ /usr/X11R6/lib/X11/fonts/truetype ซึ่ง fontconfig ไม่รู้จัก. จึงต้องแก้ไฟล์ /etc/fonts/local.conf โดยเติม

<dir>/usr/X11R6/lib/X11/fonts/truetype</dir>

ให้อยู่ในช่วง tag fontconfig. เสร็จแล้วก็สร้างฐานข้อมูลฟอนต์ใหม่.

# fc-cache -fv

หลังจากนั้น Mozilla ก็จะใช้ภาษาญี่ปุ่นได้.

Gnome 2.6

ถ้าจะลง gnome 2.6 ต้องแก้ไฟล์ /etc/make.conf ตรงที่ตัวแปร ACCEPT_KEYWORDS ให้เป็นดังนี้.

ACCEPT_KEYWORDS="~x86"

ถ้าจะเทียบกับ Debian ก็คือทำให้ระบบเป็นแบบ unstable. หลังจากนั้นก็

# emerge sync
# emerge gnome

ถ้ามีแพกเกจที่บล็อกไม่ให้ลง gnome ก็ให้ลบแพกเกจเหล่านั้นก่อน (emerge -C). หรือถ้าไม่แก้ไฟล์ /etc/make.conf ก็ใช้แบบนี้ก็ได้.

# ACCEPT_KEYWORDS=~x86 emerge gnome

ฟอนต์ TrueType ภาษาไทย

ตรงนี้จะใช้ฟอนต์ที่อยู่ใน CVS ของ TLWG อีกครั้ง. แต่ก่อนที่จะลงฟอนต์ภาษาไทยต้องติดตั้ง pfaedit ก่อน.

# emerge pfaedit

แล้วดูดฟอนต์มาจาก CVS

$ cvs -d :pserver:anonymous@linux.thai.net:/home/cvs \
co software/thaifonts-scalable
$ cd software/thaifonts-scalable
$ ./autogen.sh
$ ./configure
$ make
$ su -
# cd ไดเรกทอรีเมื่อกี้
# make install

ฟอนต์ภาษาไทยจะติดตั้งไว้ที่ /usr/local/share/fonts. ให้เช็คอีกทีว่าในไฟล์ /etc/fonts/fonts.conf มีเขียนไดเรกทอรีนี้ไว้หรือไม่. ถ้าไม่ไมีก็ให้เขียน

<dir> /usr/local/share/fonts </dir>

ไว้ในไฟล์ /etc/fonts/local.conf. หลังจากนั้นสร้างฐานข้อมูลฟอนต์ใหม่ด้วย fc-cace

# fc-cache -fv

ถ้าไม่มีปัญหาอะไรก็จะเห็นฟอนต์ภาษาไทยเช่น Kinnari ด้วยคำสั่ง fc-list.

แป้นพิมพ์ภาษาไทยใน Gnome 2.6

โดยปรกติแป้นพิมพ์ภาษาไทยใน Gnome จะใช้ XKB (X Keyboard Extension) ซึ่งเป็นความสามารถของ X เซิฟร์เวอร์. วิธีติดตั้ง XKB ในไฟล์ /etc/X11/XF86Config เพื่อใช้ภาษาไทยสามารถดูได้ที่ TE.

แต่พอมาใช้ Gnome 2.6 ปรากฎว่าแป้นพิมพ์ภาษาไทยที่ตั้งด้วยไฟล์ /etc/X11/XF86Config กลับใช้ไม่ได้. อาการนี้ก็มีรายงานมาที่กระดานสนทนา TLWG เหมือนกัน. ปรากฏว่า Gnome 2.6 จะใช้เรียกใช้ XKB ตามที่ผู้ใช้ตั้งใน "Desktop Preferences"->"Keyboard". ที่แท็บ Layouts, ให้เลือกแป้นพิมพ์ภาษาไทยเพิ่มเติมเข้าไป.

ส่วนแท็บ Layout Options ตรง Group Shift/Lock behavior ก็ให้เลือกคีย์เปลี่ยนกรุปภาษาที่ตัวเองชอบ.

ถ้าต้องการให้ LED ที่แป้นพิมพ์บอกสถานะของแป้นพิมพ์ก็ให้เลือกวิธีใดวิธีหนึ่งจาก Use keyboard LED to show alternative group ด้วย.

สถานะคีย์บอร์ดตรงทาส์กบาร์

ใน Gnome 2.6 มี applet "Keyboard Indicator" แสดงสถานะคีย์บอร์ดมาให้ด้วย. อันนี้จะคล้ายๆกับ Windows เลย. เวลาเปลี่ยนภาษาไทยก็จะเห็นชัดเจนขึ้น.

ถ้าเปลี่ยนภาษาด้วยแป้นพิมพ์, Keyboard Indicator ก็จะเปลี่ยนตามไปด้วย เช่น us เป็น th. สถานะของแป้นพิมพ์จะแยกตามหน้าต่างที่ใช้ให้ด้วย.

สร้าง locale th_TH.UTF-8

ถ้าดูค่าของ locale ที่มีอยู่ในระบบด้วยคำสั่ง locale -a จะเห็นว่าใน Gentoo มี locale th_TH.TIS-620 ให้แล้วแต่ไม่มี th_TH.UTF-8.

เราจะสร้าง locale th_TH.UTF-8 ดังนี้

# gzip -dc /usr/share/i18n/charmaps/UTF-8.gz > /tmp/UTF-8
# localedef -f /tmp/UTF-8 -i th_TH th_TH.UTF-8

เสร็จแล้วตรวจสอบด้วย locale

$ locale -a | grep th_
th_TH
th_TH.tis620
th_TH.utf8